دارو و درمان چه می‌شود؟/
دکتر مسعود کیهان: «یک فرد ممکن است نان شب نداشته باشد، اما نیازمند دارویی باشد که از نان شب برایش واجب‌تر است» این جمله از صحبت های رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، این روزها برای خیلی‌ها از گذشته ملموس‌تر است.
می‌خواستم نخستین نوشتار سال را با نگاهی پرامید به رشته تحریر درآورم که انبوه اخبار و شنیده‌های متاثرکننده از حوزه دارو و درمان این اجازه را نداد و مجبورم به بیان دردهای مضاعف این موضوع بپردازم.
نمی‌دانم از کجا شروع کنم که حق مطلب به‌درستی ادا شود! از افزایش قیمت دارو و شانه خالی کردن بیمه‌های پایه و تکمیلی بنویسم یا از نگاه به بیماران، که در هیبت “پول” در برخی مراکز درمانی به‌ویژه خصوصی دیده و پیگیری می‌شوند! از افزایش سرسام آور هزینه‌های ملزومات و بسته‌بندی دارو بنویسم یا از پیامدهای حذف ارز ترجیحی دارو و اثرات جنگ و آسیب‌هایی که به پتروشیمی‌های مملکت وارد شده و دامن صنعت ما را هم گرفته…!
باری، به‌طور طبیعی البته انتظار می‌رفت با آغاز سال جدید، تغییر مدل تخصیص ارز اکثر داروها، افزایش هزینه‌های ملزومات و بسته‌بندی و نیروی انسانی، و شرایط خاص کشور بعد از جنگ تحمیلی 40 روزه و مشکلات نقدینگی داروخانه‌ها شاهد مشکلاتی در حوزه دارو در کشور باشیم؛ اما وضعیت فعلی، وخیم‌تر از پیش‌بینی‌ها خود را نشان می‌دهد. اگر در هفته‌های اخیر کارمان به داروخانه‌ها افتاده باشد، این ادعا از رگ در بدن نزدیک‌تر لمس می‌شود.
چندی قبل وقتی به یکی از دارخانه‌ها مراجعه کردم، متصدی داروخانه از من پرسید، فلانی دارو اصلا تولید می‌شود!؟ گفتم بله لااقل تا جایی که من اطلاع دارم. گفت آخر وقتی از شرکت‌های پخش درخواست خیلی از داروها را داریم جواب این است که تولید نمی‌شود یا تولید کم شده و به این خاطر در بازار کمبود ایجاد شده است!
یکی از دوستان داروساز هم از فشار شرکت‌های پخش به داروخانه‌ها گله می‌کرد و می‌گفت؛ پخش‌ها دیگر چک بالای 30 روز را قبول نمی‌کنند. از طرفی با توجه به مشکلات مربوط به بیمه طی یک قراداد نانوشته، برخی از داروخانه‌ها برخی اقلام پرتقاضای بازار را خارج از کانال بیمه و به‌طور آزاد به مشتری‌ها می‌فروشند.
در این بین البته مسئولان امر معتقدند با وجود مشکلات به‌وجود آمده، برنامه‌ریزی برای به حداقل رساندن کمبودها انجام شده است.
خب در اصل موضوع افزایش قیمت دارو، اتفاق نظر وجود دارد؛ ولی هر کدام از مقامات مسئول یک سری دلایل برای این افزایش بیان می‌کنند!
در این ارتباط محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور معتقد است در پی آسیب به برخی کارخانه‌ها قیمت مواد اولیه داروها افزایش غیرمنطقی داشته و دولت برای تعدیل این قیمت‌ها تلاش خواهد کرد. محمدرضا ظفرقندی، وزیر بهداشت هم در تایید افزایش چشمگیر قیمت دارو گفته که به دنبال جبران پوشش قیمتی با بیمه‌ها هستیم!
از علیرضا رئیسی، معاون وزیر بهداشت هم نقل است که با تغییر قیمت مواد پتروشیمی مورد نیاز برای بسته‌بندی، دشواری در واردات مواد اولیه و افزایش نرخ ارز در کنار آسیب دیدن برخی شرکت‌های تولیدی در جریان درگیری‌های اخیر، منجر به افزایش قیمت تمام شده دارو شده است و با وجود اجتناب‌ناپذیر بودن برخی گرانی‌ها، اولویت وزارت بهداشت و دولت این است که با تقویت منابع مالی سازمان‌های بیمه‌گر و افزایش پوشش بیمه‌ای، مانع از تحمیل فشار مالی به مردم شوند تا سهم پرداختی از جیب بیمار افزایش نیابد.
در همین حال علی جعفریان، مشاور عالی وزیر بهداشت در واکنش به افزایش قیمت دارو گفته با توجه به تغییر نرخ ارز در سال ۱۴۰۴ و حذف ارز ترجیحی، افزایش قیمت دارو امری طبیعی بود. وی با عنوان این مطلب که حدود ۷۰ درصد قیمت دارو تابع تورم و نرخ ارز آزاد است، افزوده: نزدیک به ۳۰ درصد قیمت دارو به ارز ترجیحی وابسته است، به همین دلیل تغییرات ارزی، اثر مستقیم بر قیمت دارو دارد.
نصرالله پژمانفر، رئیس کمیسیون اصل نود مجلس هم گفته در برخی اقلام، به‌ویژه داروهای پرمصرف، شاهد افزایش قیمت‌های تا ۳۰۰ درصد بوده‌ایم که هیچ منطقی ندارد و غیرقابل قبول است.
این افزایش بی‌سابقه قیمت‌ها در حالی رقم خورده که دکتر محمدمهدی ناصحی، مدیرعامل سازمان بیمه سلامت ایران اعلام نکردن این افزایش‌ها به سازمان متبوعش برای پوشش بیمه‌ای خبر می‌دهد و می‌گوید: قیمت برخی داروها در ماه‌های اخیر به شکلی محسوس افزایش یافت؛ ضمن این‌که از قبل در این زمینه هیچ اطلاعی به بیمه‌های پایه سلامت داده نشده بود، به همین دلیل این افزایش قیمت برای افزایش سطح پوشش در سامانه‌های بیمه هم اعمال نشده و مشکلاتی را برای بیماران ایجاد کرده است.
در واکنش به افزایش قیمت برخی اقلام دارویی، مهدی پیرصالحی، رئیس سازمان غذاودارو به عنوان سازمان رگلاتور دارو این‌طور توضیح داده است: با توجه به حملاتی که در جنگ رخ داده، پتروشیمی‌ها و فولاد بر قیمت دارو اثرگذار بوده و قیمت دارو تغییراتی داشته است.حتماً پیگیر هستیم که بودجه‌های بیمه‌ها اصلاح شود تا پرداختی مردم کمتر شود. ما ناگزیریم که برخی از قیمت‌ها را اصلاح کنیم ولی مذاکراتی با مجلس و سازمان برنامه داشته‌ایم تا بتوانیم افزایش بودجه‌ای برای بیمه‌ها داشته باشیم تا کمکی به پرداختی مردم شود و پرداختی‌ها کاهش یابد.
در شرایطی که محمد عبده‌زاده، رئیس هیئت‌‌مدیره سندیکای صاحبان صنایع داروهای انسانی ایران از افزایش میانگین ۳۱ درصدی قیمت دارو در ابتدای سال جدید خبر می‌دهد، این افزایش در حالی انجام شده که هنوز پوشش بیمه‌ای همه اقلام اصلاح شده کامل نیست؛ موضوعی که اثر افزایشی بر سهم پرداختی بیماران دارد و نگرانی تازه‌ای برای خانوارها ایجاد کرده است. موضوعی که در نشست مشترک روز چهارشنبه 9 اردیبهشت اعضای کمیسیون بهداشت و درمان مجلس با محمدرضا ظفرقندی وزیر بهداشت و درمان نیز مطرح شد؛ در آن نشست حاضران بر ضرورت قیمت کنترل دارو و تنظیم بازار آن تاکید کردند و خواستار توجه ویژه وزارت بهداشت و درمان بر این حوزه شدند.
فاطمه محمدبیگی، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس معتقد است اکنون افزایش قیمت برخی اقلام دارویی موجب فشار بر مردم شده و این موضوع در جلسات تخصصی با حضور معاونان مربوطه نیز مطرح شده است. همچنین تامین مواد اولیه دارویی و رسیدگی به مطالبات شرکت‌های دارویی از جمله موضوعاتی است که باید با جدیتی بیشتر از سوی دولت پیگیری شود تا زنجیره تامین دارو دچار اختلال نشود.
در همین ارتباط، رئیس کمیسیون بهداشت مجلس به نقل از رئیس کل بانک مرکزی اعلام کرده هیچ مشکلی در حوزه تأمین ارز دارو ایجاد نخواهد شد و حداقل 3 میلیارد یورو معادل حدود 3 و نیم میلیارد دلار برای این بخش تأمین خواهد شد.
همان‌طور که از صحبت‌های بالا مشخص است، همگی مسئولان اجرایی و نظارتی امر در جریان وضعیت حاد داروی کشور قرار دارند اما نکته عیان، عدم نتیجه ملموس جلسات و اقدامات صورت گرفته در مدیریت این بحران است. وقتی همه اضلاع تولید و توزیع و داروخانه و مصرف‌کننده دردمند هستند، یعنی یک جای کار می‌لنگد…
در موضوع درمان نیز وضعیت بهتر از دارو نیست. قیمت ویزیت پزشکان و خدمات درمانی افزایشی چشمگیر داشته است. خدمات ارزان‌تر با رسیدگی کمتر در مراکز دولتی صبر ایوب می‌خواهد و کفش پولادین و خدمات گران‌تر مراکز خصوصی با رسیدگی بهتر، جیب پرپول می‌خواهد برای پرداخت تعرفه‌های بالاتر و البته زیرمیزی‌های حالا دیگر روتین‌شده! در این بین برخی مراکز نیز با توجه به شرایط، بیمار را به چشم پول می بینند و اصرار بر بستری‌های غیر ضرور دارند.
وقتی نظرات مردم پای خبر افزایش تعرفه‌های پزشکان متخصص و فوق تخصص در سال جدید را می‌خواندم، متأثر شدم. چه بسیار افرادی که نوشته بودند به‌خاطر شرایط به وجود آمده عملاً قید درمان مگر موارد حیاتی را زده و به خوددرمانی روی آورده‌اند و بدتر این‌که افرادی هم بودند که به خاطر درگیری با این وضعیت، طلب مرگ کرده بودند؛ واقعاً بغض گلویم را فشرد.
باری، به‌نظر می رسد، رسیدگی به مشکلات حوزه دارو و درمان باید با نگاه خاصی و متفاوت از برخی بازارهای رها شده، دنبال شود. شاید بشود با توجه به شرایط خاص کشور، سفر، رستوران، خودرو و برخی مواد غذایی را از سبد خانوار حذف کرد اما دارو و درمان را هرگز.
/انتهای پیام/