دکتر میثم خانلربیک، (مدیرعامل شرکت درمانیاب پخش مهر آریا):
- سود کاغذی، زیان واقعی
چرا صورت‌های مالی کدال، تصویری درست از وضعیت شرکت‌های دارویی نمی‌دهد؟
این روزها هر بار که شرکت‌های دارویی از فشار قیمت‌گذاری دستوری و ضرورت اصلاح نرخ‌ها می‌گویند، یک پاسخ آماده در برابرشان قرار می‌گیرد: نگاهی به کدال بیندازید، سودتان که بد نیست! و همین نگاه، دست سازمان غذاودارو را برای افزایش قیمت بسته نگه داشته است. اما آیا عددی که در صورت سود و زیان نشسته، همان چیزی‌‌است که در کارخانه اتفاق افتاده؟
- عدد در کدال، واقعیت در انبار
در یک اقتصاد با تورم بالای هشتاد درصد، شرکتی که مواد اولیه را چند ماه پیش با نرخ ارز و قیمت قدیم خریده و امروز با نرخ روز می‌فروشد، طبیعتاً در صورت مالی سود نشان می‌دهد. مشکل این‌جاست که این سود، از تفاوت زمانی خرید و فروش زاده شده، نه از بهبود واقعی کسب‌وکار. وقتی نوبت خرید دوباره همان مواد اولیه می‌رسد، همان منبعی که به‌عنوان سود شناسایی شده بود، اغلب حتی برای جایگزینی موجودی مصرف‌شده هم کافی نیست.
- سند رسمی این ادعا
این تحلیل دیگر یک برداشت شخصی از داخل صنعت نیست. مدیرکل دارو در وزارت بهداشت هم به‌صراحت اعلام کرده که رشد سود اسمی شرکت‌ها نباید با سود اقتصادی یا افزایش واقعی توان مالی آن‌ها یکی گرفته شود؛ و این، از مفاهیم شناخته‌شده حسابداری در اقتصادهای تورمی و مورد تایید استانداردهای بین‌المللی گزارشگری مالی است.
ارزش کل صنعت داروی بورسی حدود ۴ میلیارد دلار برآورد می‌شود که نزدیک به ۴۳ درصد آن در اختیار تنها پنج شرکت بزرگ است؛ یعنی هر تحلیلی از «سود صنعت دارو» عملاً باید نگاهی دقیق به همین چند شرکت داشته باشد. آمار خود کدال هم همین را تایید می‌کند. سود خالص صنعت داروی بورسی در بهار ۱۴۰۵ به رقم بی‌سابقه ۲۳ هزار و ۶۶۱ میلیارد تومان رسید؛ رشدی حدود ۱۰۳ درصدی نسبت به زمستان ۱۴۰۴. حاشیه سود خالص صنعت هم که در سال ۱۴۰۳ تا ۹ درصد افت کرده بود، به کانال ۲۴ درصد بازگشت. اما نکته‌ای که تحلیلگران بازار سرمایه هم به آن اشاره کرده‌اند، شکاف میان رشد ریالی و رشد دلاری این صنعت است. این شکاف، نشان می‌دهد بخشی مهم از «جهش سود» گزارش‌شده، محصول تورم و رشد نرخ ارز است، نه بهبود واقعی در توان تولید یا فروش.
بررسی عملکرد نزدیک به چهل شرکت بورسی دارویی نشان می‌دهد بخشی از محصولات تولیدی‌شان در یک سال اخیر، رشد قیمتی سه تا چند برابری را تجربه کرده‌اند. اما همین بررسی‌ها تاکید دارند که بخشی مهم از این رشد ریالی فروش، صرف جبران افزایش هزینه مواد اولیه، ارز، حمل‌ونقل و انرژی شده و اثری بر حاشیه سود واقعی نداشته است.
- اگر قیمت اصلاح نشود، چه می‌شود؟
نتیجه نگاه صرف به عدد اسمی کدال، روشن است: تولیدکننده‌ای که برای جایگزینی مواد اولیه‌اش کسری منابع دارد، یا باید تیراژ را کم کند، یا کیفیت را پایین بیاورد، یا در نهایت از چرخه تولید خارج شود. هر سه مسیر، به کمبود دارو در داروخانه‌ها ختم می‌شود؛ همان چیزی که این روزها بیماران با آن دست‌وپنجه نرم می‌کنند.
- جمع‌بندی
سود نشان‌داده‌شده در کدال، عددی حسابداری است که در بستر تورم باید خوانده شود، نه معیاری قطعی برای تصمیم درباره قیمت دارو. مسئولان قیمت‌گذاری اگر می‌خواهند تصمیمی درست بگیرند، باید سود اسمی را از سود واقعی تفکیک کنند و به‌جای مقایسه ساده اعداد صورت مالی با هزینه تمام‌شده، به توان شرکت برای تامین دوباره نهاده‌های تولید نگاه کنند. در غیر این صورت، آنچه امروز روی کاغذ سود به نظر می‌رسد، فردا به شکل زیان واقعی و کمبود دارو، دامن همان بیمارانی را می‌گیرد که قرار بود این سیاست از آن‌ها حمایت کند.
/انتهای پیام/