چشم‌انداز دارو در افق ۵ ساله/
یادداشت دکتر علی همایونی: در یکی از پنل‌های تخصصی یازدهمین ایران‌فارما با موضوع «چشم‌انداز دارو در افق ۵ ساله»، سخنرانان از زوایای مختلف درباره آینده این صنعت صحبت کردند؛ از بیوتکنولوژی و داروهای نوین مانند GLP-1ها گرفته تا سل‌تراپی، فرمولاسیون‌های جدید، سیاست‌گذاری، آینده صنعت دارو در جهان و تحولات شبکه توزیع و پخش.
هر کدام از این موضوعات، بخشی از تصویری بود که از صنعت داروسازی در ۵ سال آینده ترسیم می‌شد؛ تصویری که در آن فناوری، نوآوری و دانش نقشی پررنگ داشتند.
اما در میان این بحث‌ها، سؤالی برای من مطرح شد؛ سؤالی که همان‌جا نیز پرسیدم، اما پاسخی که دریافت کردم، پاسخی اقناع‌کننده نبود.
سوال من:
منابع مالی لازم برای حرکت این زنجیره از کجا تأمین خواهد شد؟
منظورم صرفاً سرمایه‌گذاری برای احداث کارخانه، توسعه یک فناوری یا تولید یک داروی جدید نیست. مسئله، تأمین مالی کل زنجیره دارو است؛ از تأمین مواد اولیه و تولید گرفته تا توزیع، پخش، عرضه و در نهایت رسیدن دارو به بیمار.
در چنین زنجیره‌ای، زمان هم بخشی از مسئله است. دارو ممکن است تولید شود، از کارخانه خارج شده و در شبکه توزیع حرکت کرده و به داروخانه رسیده باشد؛ اما جریان مالی الزاماً با همان سرعت حرکت نمی‌کند. فاصله میان ارائه خدمت، تحویل دارو و وصول منابع می‌تواند در هر حلقه، نیاز به سرمایه در گردش ایجاد کند؛ به‌ویژه در شرایطی که منابع مالی محدود است و پرداخت‌ها با فاصله زمانی انجام می‌شود.
اینجا سؤالی دیگر هم شکل می‌گیرد:
اگر جریان مالی نتواند با سرعت و پیچیدگی زنجیره دارو همراه شود، آیا توسعه فناوری و نوآوری به‌تنهایی می‌تواند آینده‌ای را که برای صنعت ترسیم کرده‌ایم محقق کند؟
اگر قرار است صنعت داروسازی ایران در ۵ سال آینده به سمت داروهای پیشرفته‌تر، فناوری‌های جدیدتر و زنجیره‌ای پیچیده‌تر حرکت کند، شاید لازم باشد همزمان با ترسیم این آینده، معماری مالی آن نیز دیده شود.
هر فناوری جدید، هر داروی نوین و هر تحول در زنجیره تأمین، در کنار دانش و زیرساخت، به منابع مالی نیاز دارد. بنابراین شاید در کنار این سؤال که «صنعت داروسازی در ۵ سال آینده به کجا خواهد رفت؟»، لازم باشد سؤال دیگری هم مطرح شود:
«چه سازوکار مالی‌ای قرار است این زنجیره را در این مسیر همراهی کند؟»
شاید این سؤال، بخشی از همان تصویری باشد که در ترسیم افق ۵ ساله صنعت داروسازی، هنوز به اندازه کافی درباره آن صحبت نکرده‌ایم.
/انتهای پیام/