به بهانه چهارمین سال انتشار مجله فن‌سالاران/
هادی اخوان، (دبیر کمیته صنفی بیست‌وششمین سمینار دانشجویان داروسازی ایران): شارل دو منتسکیو، متفکر فرانسوی در کتاب معروف خود یعنی روح‌القوانین(1748)، ساختار و شکلی از نظام سیاسی را ترسیم و تشریح کرد که بعدها به سنگ‌بنای نظام‌های دموکراتیک – و یا حداقل مدعی دموکراسی- در سرتاسر جهان بدل شد: سه قوای تفکیک شده مقننه، مجریه و قضاییه با اختیارات و وظایف متناسب با فلسفه وجودی هر قوا. با گذشت زمان و قوام یافتن روزافزون این مدل حکمرانی، رکن دیگری در کنار این قوای سه‌گانه مطرح شد، “Fourth Estate” یا رکن چهارم، عبارتی است که برای رسانه و مطبوعات به عنوان یکی از حیاتی‌ترین زیرساخت‌های حکمرانی مبتنی بر قانون از حدود دهه 1840 مصطلح شده‌است. در جهانی که رسانه‌ها – با گستردگی بی‌سابقه‌ای از اشکال و فرم‌ها- هر لحظه در حال خلق و شکل‌دهی به حقیقت هستند، نیازی به توضیح بیشتر اهمیت این نهادها نیست.
حکمرانی نظام سلامت، به دلیل حساسیت‌ها و پیچیدگی‌های ذاتی مفهوم سلامت، از چالش‌برانگیزترین موضوعات علم مدیریت و سیاست‌گذاری در همه جوامع است. بررسی و مطالعه مدل‌های موفق نظام بهداشت و درمان در کشورهای مختلف نشان می‌دهد که رسیدن به هارمونی مطلوب میان کادر درمان، صنایع دارویی، رگولاتوری و عموم مردم برای دستیابی حداکثری به سلامت جامعه – در معنای عام آن- راه‌حل تک‌نسخه‌ای و مشخصی ندارد. رویکردها، رویه‌ها و سیاست‌های متفاوت و گاه متضادی توانسته‌اند به موفقیت نسبی در اداره نظام سلامت در کشورهای مختلف دست پیدا کنند، اما در همه این نمونه‌ها یک اصل مشترک است، شفافیت و پاسخگویی به اذهان عمومی از طرف تمام ذی‌نقشان.
در چنین حکمرانی پیچیده‌ای و با در نظر گرفتن روابط فی‌مابین قسمت‌های مختلف زنجیره درمان و زنجیره تامین و تولید دارو و رگولاتوری، نقش رسانه‌ها هم به عنوان تریبونی برای بیان دیدگاه‌ها، دغدغه‌ها و راه‌حل‌های بازیگران مختلف و هم در جایگاه بستری برای نقد رادیکال، صریح و مستقل، پررنگ‌تر می‌شود. رسانه‌های حرفه‌ای و مستقل در حوزه سلامت باعث می‌شوند تا درکی ژرف‌تر از کل سیستم نظام سلامت ممکن گردد، هم برای خود اعضای این سیستم و هم برای ناظران خارجی. هر یک از رسانه‌ها به سهم خود با بیان بخشی از واقعیت‌های موجود، سبب تعدیل انتظارات اضلاع مختلف ساختار نسبت به یکدیگر و در نتیجه دوام و حتی ارتقا عملکرد سیستم می‌شوند.
در شرایطی که از یک سو بحران‌های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی از طرق مستقیم و غیرمستقیم سلامت آحاد جامعه را تهدید می‌کند و از سوی دیگر شارلاتانیسم در حوزه سلامت رشد بی‌سابقه‌ای داشته، یک رسانه متعهد و در عین حال متخصص در این حوزه با آگاهی بخشی، شفاف‌سازی و مقابله فعال و مسئولانه با جوسازی‌ها می‌تواند نقش بسیار مهمی در تزریق اعتماد و آرامش نسبی به فضای ذهنی مردم و حتی سیاست‌گذاران ایفا کند. یک رسانه حرفه‌ای باید قادر باشد در هیاهوی شایعات و تیترهای زرد و جهت‌دار، جریان را تغییر داده و مخاطبانش را به حقیقت نزدیک‌تر کند. به همان میزان که رسانه‌های ریشه‌دار و خبرنگاران آشنا به فضای حوزه دارو فضای خبری را احاطه کنند، فرصت شیوع اخبار غلط و فریب افکار عمومی نیز کمتر خواهد شد.
امنیت نظام دارویی در کشور ما، هر لحظه از سمت عوامل متعددی تهدید می‌شود، تحریم، جنگ، رکود تورمی و عدم تامین نقدینگی تمام زنجیره را فرسوده کرده‌است. اما شاید موثرترین و ریشه‌ای‌ترین این عوامل، ساده‌سازی و تقلیل سیاست‌گذاری به یک سری گزاره‌های دستوری از سوی برخی تصمیم‌گیران- مخصوصا در نهادهای قانون‌گذار- می‌باشد. چنین وضعیتی که آشکارا توهمی از مدیریت می‌باشد، با پوپولیسم و شعارهای به ظاهر زیبا اما توخالی و ناممکن نیز همراه می‌گردد. در چنین وضعیت بغرنجی، رسانه‌های تخصصی حوزه دارو و درمان، کورسوی امیدی هستند برای واقع‌گرایی و بررسی مستقل و کارشناسی تمام ادعاها. رسانه‌های حوزه صنایع دارویی امروز وظیفه خطیری بر عهده دارند، باید به مردم نشان دهند که وضعیت امروز بازار دارو نتیجه کدام سیاست‌ها و تصمیمات بوده و راه‌کار عملی برای عبور از این بحران و حراست از سلامت جامعه، چیست.
/انتهای پیام/