وقتی دارو می کشد/
دکتر علیرضا اذانی: وقتی موضوع مرگ انسان‌ها در فیلم یا سریال تلویزیونی در اثر مصرف یک دارو روایت می‌شود، در ذهن مخاطب روایت مرگ بیماران در اثر ناخالصی، آلودگی یا نقض کیفی دارو پرسشی بزرگ را مطرح می‌کند که چه کسی مقصر تهدید جانی بیماران شده؟ و آیا سیستمی نظارتی به‌جهت جلوگیری از بروز فاجعه انسانی اساسا وجود دارد یا خیر؟
سریال‌های «کوری» و «نیم‌رخ» با ورود به موضوع داروهایی که مصرف آنها به مرگ یا آسیب جدی بیماران منجر می‌شود، به یکی از حساس‌ترین حوزه‌های سلامت عمومی نزدیک شده‌اند؛ حوزه‌‌ای که کوچک‌ترین خطا در آن می‌تواند مستقیما با جان انسان‌ها ارتباط پیدا کند…
روایت سطحی فیلمنامه‌نویس و کارگردان در چنین آثاری و عدم پرداخت واقعی به روند کاری سیستم‌های نظارتی و کیفی شرکت‌های داروسازی و سازمان غذاودارو می‌تواند بر ذهن مخاطب عام اثر نامطلوب بگذارد.
علاوه بر شرکت‌های تولیدکننده دارو، در شرکت‌های واردکننده دارو، مسئول فنی شرکت داروسازی یکی از حلقه‌های اصلی زنجیره کیفی تولید و عرضه دارو است. مسئول فنی شرکت داروسازی نماینده سیستم نظارتی سازمان غذاودارو، مسئولیت الزامات ابلاغی و مقررات GMP، هرگونه آزادسازی یا ورود داروی تولیدی یا وارداتی به بازار دارویی، براساس مستندات کیفی مربوطه به محصول را عهده‌دار است.
از سوی دیگر سازمان غذاودارو در سطح حاکمیتی مسئولیت‌هایی مهم بر عهده دارد؛ از صدور مجوز و نظارت و نمونه‌برداری از تولیدات تا بازرسی، نمونه‌برداری از سطح عرضه PMQC، رسیدگی به شکایات، نظارت بر عوارض دارویی (فارماکوویژیلانس) و جمع‌آوری از سطح بازار (Recall)، که اثبات می‌کند فرآیند توزیع دارو در سطح عرضه مصرف همواره تحت کنترل بوده و به محض بروز هرگونه عارضه کشنده یا جدی اطلاع‌رسانی فوری را صورت می‌دهد و…
بنابراین حفظ ایمنی دارو حاصل عملکرد یک شرکت یا فرد نبوده و این سیستم کیفی شرکت داروسازی (Quality assurance) با نظارت سازمان غذاودارو است که با همراهی هم، این وظیفه را به انجام می‌رسانند.
منشا عوارض جانبی داروها گاهی مربوط به ناخالصی‌های ایجاد شده در فرآیند تولید ماده موثره (Api) است که گاهی با استفاده از حلا‌لهای آلی و روش تولید آنها ایجاد می‌شود.
این ناخالصی‌ها که ممکن است در یک ماده موثره، و یا چند مورد باشد در استفاده از ماده موثره دارای ناخالصی بالاتر؛ از میزان مجاز در محصول نهایی نیز؛ ایجاد ناخالصی می‌کند و در مصرف مداوم آنها در طولانی‌مدت، احتمال عوارض جانبی در بیماران را بالا می‌برد و…
برای مثال در سال ۲۰۱۸ گزارش‌هایی از احتمال عوارض ناخالصی دارویی ماده والزارتان، که حاوی ماده ناخالص نیتروزامین مربوط به یک تولیدکننده ماده والزارتان در کشور چین بود، انتشار یافت و انعکاس آن در فضای مجازی موجب تشویش در ذهن بیماران استفاده‌کننده از این داروی فشار خون و قطع مصرف آن شد .
حالا خوشبختانه آن زمان، ورود به‌موقع سازمان غذاودارو و جمع‌آوری محصولات دارویی حاوی ماده موثره شرکت چینی و شفاف‌سازی موضوع، نگرانی کادر درمانی را برطرف کرد؛ و غالبا هم همین رویه در موارد مشابه انجام می‌شود.
نقد اصلی به آثار هنری، این نیست که چرا داستان را با موضوعات به ظاهر جذاب دراماتیزه نموده‌اند، نقد به بیگانه بودن با روندها است.
طبیعی‌است که نمایش یک داستان غیر واقعی با متهم کردن یک شرکت یا فرد، حذف ساختار نظارتی و ارائه تصویری نادرست از سیستم کیفیت ناظر بر تولید محصولات سلامت‌محور، در نهایت ممکن‌است ضربه‌ای جبران ناپذیر به اعتماد مردم به صنعت داروسازی کشور بزند و این قابل جبران نیست.
/انتهای پیام/