فن‌سالاران/
آنری ب. کاگان و کنسو سوآی برندگان نوبل شیمی ۲۰۲۶ شدند؛ جایزه‌ای که برای کشف اثرهای غیرخطی و خودکاتالیزی در سنتز آلی نامتقارن به این دو شیمی‌دان اعطا شد؛ کشفی که به یکی از معماهای قدیمی شیمی درباره چگونگی غلبه یک شکل آینه‌ای از مولکول‌ها بر شکل دیگر پاسخ می‌دهد.
بسیاری از مولکول‌ها، از جمله آمینواسیدها، می‌توانند در دو شکل آینه‌ای وجود داشته باشند؛ دو ساختاری که از نظر فرمول شیمیایی یکسان‌اند اما مانند دست راست و چپ، بر هم منطبق نمی‌شوند. نکته عجیب این است که حیات تقریباً به‌طور کامل یکی از این دو شکل را به کار می‌گیرد. چگونگی شکل‌گیری چنین عدم‌تقارنی، مدت‌ها یکی از پرسش‌های مهم شیمی بود.
اهمیت این دستاورد فراتر از یک واکنش آزمایشگاهی است. کنترل «دست‌سانی» برای ساخت بسیاری از ترکیبات دارویی، مواد معطر و طعم‌دهنده‌ها و مواد جدید اهمیت دارد؛ زیرا دو شکل آینه‌ای یک مولکول می‌توانند رفتارهای متفاوتی در یک سامانه زیستی داشته باشند.
کشف‌های کاگان و سوآی ابزارهایی برای فهم و کنترل همین تفاوت ظریف در سنتز شیمیایی فراهم کرده است.
/انتهای پیام/